Tüberküloz (verem), bulaşıcı olması, yaygın görülmesi ve ciddi sağlık sonuçları nedeniyle küresel ölçekte mücadele gerektiren önemli bir halk sağlığı sorunu olmayı sürdürüyor. Türkiye’de “Verem Eğitim ve Farkındalık Haftası” etkinlikleri 1947 yılından bu yana her yıl düzenlenirken, toplumda hastalıkla ilgili farkındalık oluşturulması amaçlanıyor.
Dünya genelinde yaklaşık 2 milyar insanın tüberküloz basili ile enfekte olduğu, bu kişilerin yüzde 5–10’unun ise yaşamlarının bir döneminde hastalığa yakalanma riski taşıdığı belirtiliyor. 2024 yılında dünya genelinde 8,3 milyon kişiye yeni tüberküloz tanısı konulurken, tahmini toplam hasta sayısı ise 10,7 milyon olarak bildirildi.
Bulaşma Yolu Ve Risk Grupları
Tüberkülozun etkeni Mycobacterium tuberculosis complex basilleridir. En önemli bulaş kaynağı, tedavi almayan ya da düzensiz tedavi gören akciğer ve gırtlak tüberkülozu hastalarıdır. Hastaların öksürmesi ve hapşırmasıyla havaya yayılan mikroplar, sağlıklı bireyler tarafından solunum yoluyla alınarak bulaşmaya neden olur.
Bulaşma riski; hasta ile aynı ortamda bulunma süresi, ortamın büyüklüğü ve havalandırma koşullarına göre değişir. En sık bulaşma, aile bireyleri ve aynı kapalı ortamda uzun süre bulunan kişiler arasında görülür. Düzenli ilaç kullanımıyla hastaların bulaştırıcılığı genellikle 2–3 hafta içinde ortadan kalkar.
Belirtiler Nelerdir?
Tüberkülozun genel belirtileri arasında;
-
Halsizlik
-
İştahsızlık
-
Kilo kaybı
-
Ateş
-
Gece terlemesi
yer alır. Küçük çocuklarda ise kilo alamama, büyüme ve gelişme geriliği görülebilir.
Solunum sistemi belirtileri ise;
-
Uzun süren öksürük
-
Balgam çıkarma
-
Kanlı balgam veya kan tükürme
-
Göğüs, sırt ve yan ağrısı
-
Nefes darlığı
şeklinde sıralanıyor.
Akciğer dışı tüberkülozda ise tutulan organa göre farklı bulgular ortaya çıkabiliyor. Kemik ve eklem tüberkülozunda şişlik ve ağrı, gırtlak tüberkülozunda ses kısıklığı, lenf bezi tüberkülozunda bezelerde büyüme ve akıntı, böbrek tüberkülozunda ise idrarda kan görülebiliyor.
Üç Haftadan Uzun Süren Öksürüğe Dikkat
Uzmanlar, iki–üç haftadan uzun süren ve antibiyotik tedavisine rağmen düzelmeyen öksürükte tüberkülozdan şüphelenilmesi gerektiğini vurguluyor. Bu durumda vatandaşların en yakın sağlık kuruluşuna başvurması isteniyor.
Ortahisar İlçe Sağlığı Müdürlüğü’ne bağlı Verem Savaşı Birimi’nde şüpheli bireyler için ücretsiz akciğer grafisi ve balgam tetkikleri yapılıyor.
Tedavi Ücretsiz Ve Düzenli Takip Şart
Tüberküloz tedavisinde kullanılan tüm ilaçlar sağlık kuruluşları tarafından ücretsiz sağlanıyor. Tedavinin başarısı için ilaçların düzenli kullanılması büyük önem taşıyor. Bu nedenle hastalara “doğrudan gözetimli tedavi (DGT)” uygulanıyor ve ilaçlar sağlık personeli gözetiminde kullandırılıyor. Hastalar tedavi boyunca Verem Savaşı Dispanserlerinde aylık olarak takip ediliyor.
Hastalara Nakdi Destek Veriliyor
Tüberküloz sadece sağlık değil, ekonomik ve psikososyal kayıplara da yol açabiliyor. Bu nedenle Sağlık Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı arasında yapılan protokol kapsamında, tedaviye uyum sağlayan ve ekonomik zorluk yaşayan hastalara 2018 yılından bu yana nakdi yardım yapılıyor.
BCG Aşısı Hayati Öneme Sahip
Tüberküloza karşı uygulanan BCG aşısı, özellikle çocuklarda ağır ve öldürücü tüberküloz formlarını önlemede büyük etki sağlıyor. Aşı, Aile Sağlığı Merkezlerinde bebeklerin ikinci ayında ücretsiz olarak uygulanıyor.
Yetkililer, toplumun tüberküloz konusunda bilinçlenmesinin hem erken tanı hem de hastalığın yayılımının önlenmesi açısından hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.
