İklim krizinin şehirler üzerindeki yıkıcı etkilerine karşı teknolojiyi merkeze alan önemli bir adım atıldı. Karadeniz Teknik Üniversitesi’nden (KTÜ) bilim insanlarının öncülüğünde başlatılan ve Trabzon Büyükşehir Belediyesi, Ortahisar ve Yomra belediyelerinin de ana paydaş olduğu Avrupa Birliği destekli SCALD (Yapay Zeka Destekli Dijital Kapasite Geliştirme Yoluyla Yerel Yönetimlerin İklim Uyumu Güçlendirilmesi) projesiyle, yapay zeka desteğiyle belediye uygulamalarının iklim değişikliğine karşı direncini artırılması hedefleniyor.
HER BELEDİYEYE AYRI PROFİL ÇIKARTILACAK
Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Kuzey Makedonya’dan toplam 10 ortağın yer aldığı uluslararası konsorsiyum, yerel yönetimlerin en büyük sorunu olan veri dağınıklığını ve karar verme güçlüğünü dijital bir platformla aşacak. 30 ay sürecek projede toplanacak veriler, yapay zeka desteğiyle sentezlenip yorumlanarak her belediye için ayrı profil çıkartılacak. Yerel yönetimler, elde edilecek sonuçlarla karbon salınımı ile mikro klima ortamlarının oluşumunun azaltılması gibi sorunların çözümü için yol haritası belirleyecek.
YEREL YÖNETİMLERE İKLİM KRİZİNE YAPAY ZEKALI YOL HARİTASI
KTÜ yürütücülüğünde hayata geçirilen projede; Trabzon Büyükşehir, Ortahisar ve Yomra belediyeleri ana uygulayıcılar olarak yer alırken, konsorsiyumun diğer halkalarını Yunanistan’dan Kavala Belediyesi, Romanya’dan Tulca Belediyesi ve Kuzey Makedonya’dan St. Kliment Ohridski Üniversitesi oluşturuyor. Toplam 4 ülkeden 5 ana ortak ve 5 katılımcı ortağın bir araya geldiği bu bütüncül yapı, yerel yönetimlerin veri dağınıklığını Trabzon’dan Avrupa’ya uzanan dijital bir köprüyle aşmayı hedefliyor.
AFET RİSKLERİ ÖNCEDEN TESPİT EDİLECEK
Proje kapsamında kurulacak olan yapay zeka destekli karar destek sistemi, Trabzon ve paydaş şehirlerdeki sel, taşkın ve kuraklık gibi afet risklerini meydana gelmeden önce simüle edecek. Trabzon’un 3 kilit belediyesi ile yurt dışındaki ortak belediyeler; sahadan toplanan verileri yapay zeka aracılığıyla anlık yorumlayarak stratejik planlarını bilimsel raporlara dayandıracak. Bu sayede karbon salınımının azaltılmasından mikro klima dengelerinin korunmasına kadar birçok alanda, tüm ortak şehirler için özelleştirilmiş dijital yol haritaları belirlenecek.
TOPYEKÛN FARKINDALIK VE TEKNOLOJİK DÖNÜŞÜM
Sadece bir yazılım hamlesi olmayan bu girişim; üniversite, yerel yönetim ve halkın el ele verdiği bir ekosistemi inşa edecek. Proje süresince Trabzon, Kavala ve Tulca gibi ortak belediyelerdeki uzman personele teknik eğitimler verilirken, sivil toplum kuruluşları ve yerel halk için de farkındalık atölyeleri düzenlenecek. "Sorun çıktıktan sonra müdahale" eden geleneksel anlayışın yerini, "riski önceden görüp yöneten" modern bir yapıya bıraktığı bu uluslararası iş birliği, Trabzon’un öncülüğünde iklim krizine dirençli kentleşme modelinin temellerini atacak.
SORUNLAR VE İHTİYAÇLAR GÖRÜŞÜLDÜ
İlk adımı 2 ay önce atılan projenin Trabzon’da düzenlenen toplantısına katılan proje paydaşları, yerel yönetimlerin iklim değişimine uyum ve yönetiminde ihtiyaçlarını değerlendirdi. SCALD projesinin yürütücüsü KTÜ Peyzaj Mimarlığı bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ertan Düzgüneş, katılımcılara iklim krizinin etkilerinin yapay zekayla tespiti ve analizini yapacak uygulama hakkında bilgi verdi.
“SORUN ÇIKTIKTAN SONRA MÜDAHALE YERİNE ERKEN KARAR ALAN ANLAYIŞ”
SCALD projesinin yürütücülüğünü yapan KTÜ Peyzaj Mimarlığı bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ertan Düzgüneş, hayata geçirilecek projeyle iklim krizine karşı yerel yönetimlerin elinin güçleneceğini söyledi. Projenin amacını ve detaylarını paylaşan Prof. Dr. Düzgüneş, “İklim değişikliği artık bilimsel bir tartışma olmaktan çıkıp kentlerimizin ekonomisini ve günlük yaşamını doğrudan tehdit eden bir gerçekliğe dönüştüğü için, yerel yönetimlerin bu krizle mücadeledeki veri ve teknoloji eksikliğini gidermek amacıyla SCALD projesini hayata geçirdik. Projemizle, geleneksel 'sorun çıktıktan sonra müdahale’ anlayışı yerine ‘riski önceden gören ve erken karar alan’ yenilikçi belediye anlayışı kazandırmak hedefindeyiz. Bu manada Trabzon’daki üç merkez belediyemiz ile Yunanistan, Romanya ve Kuzey Makedonya’dan ortaklarımızın dahil olduğu toplam 10 paydaşlı güçlü bir yapay zeka destekli karar mekanizması kuruyoruz” dedi.
“SEL VE KURAKLIK RİSKİ ÖNCEDEN GÖRÜLÜP ÖNLEMLER ALINABİLECEK”
Yapay zekanın iklim kriziyle mücadelede önemli bir destekleyici unsur olduğunu kaydeden Prof. Dr. Düzgüneş, “Farkımız, dağınık verileri anlık olarak yorumlayıp stratejik planlara entegre edilebilen raporlara dönüştürerek, belediyelerin sel ve kuraklık gibi riskleri önceden görüp nokta atışı önlemler alabileceği modern bir dijital altyapı sunmaktır. Sadece bir yazılım geliştirmekle kalmıyor; uzman eğitimleri, STK buluşmaları ve halka yönelik farkındalık atölyeleriyle yerel yönetimleri yalnız bırakmayarak, üniversite ve toplumun el ele verdiği bütüncül bir direnç ekosistemi inşa ediyoruz” diye konuştu.
