Türkiye’nin yerel yönetim sisteminde “ilçe” statüsü, uzun yıllar boyunca yerel kimlik ve idari yapı olarak korunmuştur. Ancak nüfus dinamikleri 21. yüzyılda değişirken, artık bazı gerçeklerle yüzleşmek gerekiyor. Trabzon’da nüfusu düşük kalan bazı ilçeler, mevcut kaynaklarla sürdürülebilir bir yerel yönetim modeli oluşturmakta zorlanıyor. 2025 yılına ait nüfus verilerine göre bu tabloyu birlikte değerlendirelim:
2025 Trabzon İlçeleri ve Nüfusları
İlçe 2025 Nüfusu
Hayrat 7.410
Köprübaşı 4.271
Dernekpazarı 3.717
Çaykara 12.921
Sürmene 25.281
Of 43.591
Kaynak: 2025 nüfus verileri
Bu rakamlar göstermektedir ki; Hayrat, Köprübaşı ve Dernekpazarı gibi ilçeler buna rağmen ayrı birer ilçe belediyesi olarak yönetiliyor. Bu ilçelerin nüfusu, Trabzon’un birçok mahallesinden bile düşük. Örneğin Trabzon merkezdeki birçok mahalle 10 bin, 20 bin hatta 30 binin üzerinde nüfusa sahip olurken bu ilçelerde toplam nüfus bazen sadece birkaç bin kişiyi buluyor.
Gerçekler: Kaymakamlıklar ve Belediye Kaynakları
Bugün birçok küçük ilçede kaymakamlık birimleri bile etkisini yitirmiş durumda. Zaten kapatıldığı an o yerleşimlerin yerel idaresi büyük ölçüde anlamını yitirir. Belediye başkanlıklarının da hali ortada:
• Yıllık bütçeler 50 milyon – 70 milyon TL civarında,
• Bu paralarla sadece personelin maaşları bile zor ödeniyor,
• Yatırım, altyapı veya halka doğrudan hizmet eden projelere kaynak bulmak ise neredeyse imkânsız.
Bu tablo, bir yerleşimin “ilçe” olmasının sadece bir isimden ibaret olduğunu ortaya koyuyor.
❓ Neden Bu Durumla Karşı Karşıyayız?
Her seçim öncesi televizyon programlarında, yerel ziyaretlerde bu ilçeler adım adım dolaşılıyor. İnsanlara “dinlediğimizi söylüyoruz.” Ancak pratikte yapılan hizmet yok denecek kadar az. “Yapılacak hiçbir şey yok” lafı artık mecazdan çıkıp gerçeğe dönüşüyor. Özellikle bu ilçeler, artık köy ya da küçük mahalle yönetimi kadar bile ekonomik ve sosyal dinamizme sahip değil.
Cuma günleri dışında camileri bile neredeyse boş olan bu yerlerde, meydanlarda yaşayan insan sayısı sayılı. Bu tablo sürdürülebilir mi?
📌 Alternatif Bir Model: Birleşme ve Bütünleşme
Bu nedenle somut önerim şudur:
👉 Hayrat, Köprübaşı, Dernekpazarı, gibi bazı ilçeler Trabzon’un daha büyük, daha güçlü ve hemen yanlarındaki ilçelerine bağlanmalıdır.
Örneğin:
• Hayrat → Çaykara’ya,
• Köprübaşı → Sürmene’ye,
• Dernekpazarı →Of ilçesine katılabilir.
Bunlar sadece nüfus değil, idari verimlilik açısından da anlamlı adımlardır.
💡 Sonuç: Kaynaklar Doğru Kullanılmalı
Bu ilçelere her ay milyonlarca lira harcanıyor. Ancak bu harcamalar:
✔ İşçi maaşlarında,
✔ İşleyen bir sistem için ayrılıyor.
✔ Çevre düzenlemesine, altyapıya, kalkınmaya neredeyse hiç gitmiyor.
Oysa kaynaklar verimli kullanılsa, büyük ilçelerle bütünleşen yapılar oluşturulsa:
Hizmet daha etkin olur,
Kaynak israfı önlenir,
İnsanlar için gerçek avantajlar yaratılır.
Trabzon’un yönetim sistemi artık çağın gereksinimlerine göre yeniden düşünülmeli. Sadece isim olarak “ilçe” kalmış yerlere binlerce lira harcamaya devam etmek yerine, refahı artıracak, verimliliği yükseltecek yapısal reformlara odaklanmalıyız. Bu bir çağrıdır: Artık gerçekçi adımlar atma zamanıdır.