KTÜ Edebiyat Fakültesi Dekanı ve kazı çalışmalarının bilimsel sorumlularından Prof. Dr. Mehmet Yavuz, Trabzon Mimarlar Odası’nda yaptığı değerlendirmede, 2022 yılında gerçekleştirilen kazılarda önemli bulgular elde edildiğini söyledi. Kuzgundere Körfezi girişinde Helenistik döneme ait bir deniz feneri kalıntısının ortaya çıkarıldığını aktaran Yavuz, liman sahasının Roma dönemindeki özgün yapısına uygun şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiğini ifade etti.
“Kentsel dönüşüm öncesi kazı şart”
Koruma altındaki alanlarda yapılacak projelerden önce arkeolojik sondajların zorunlu olması gerektiğini vurgulayan Yavuz, Pazarkapı Mahallesi’nde yeni inşaatlara başlanmadan önce Hadrianus Limanı’nın geri planında kurtarma kazıları yapılmasının önemine işaret etti. Aksi durumda telafisi mümkün olmayan kültürel kayıplar yaşanabileceğini dile getirdi.
Kuzgundere sahasında yer alan bazı yapıların liman dokusuna zarar verdiğini savunan Yavuz, bölgenin tamamen temizlenerek denizle bağlantısının kurulması ve açık hava müzesi-arkeopark konseptiyle turizme kazandırılması önerisinde bulundu.
“Trabzon Haliç Projesi” önerisi
Kuzgundere Limanı’nın Tabakhane Köprüsü’ne kadar ortaya çıkarılarak her iki yakasının kültür ve sanat alanlarıyla donatılabileceğini belirten Yavuz, bölgenin Venedik benzeri bir turizm destinasyonuna dönüştürülebileceğini kaydetti. Ziyaretçilerin kayık veya küçük teknelerle gezebileceği bir seyir alanının oluşturulmasının kente katma değer sağlayacağını ifade etti.
Çömlekçi’de 2 bin yıllık su kanalı
Öte yandan, Çömlekçi’de kentsel dönüşüm sahasında 2025 yılında yürütülen inşaat çalışmaları sırasında tespit edilen yeraltı su kanalının erken Roma dönemine ait olduğu değerlendirildi. Yaklaşık 350 metre uzunluğundaki yapının Türkiye’de benzeri bulunmadığı belirtilirken, eserin koruma altına alındığı ve ilgili makamlara rapor sunulduğu aktarıldı.
Uzmanlar, söz konusu su kanalının bazı bölümlerinin inşaat sırasında zarar gördüğünü, ancak tamamının korunarak restore edilmesi hâlinde önemli bir kültür mirası olarak turizme kazandırılabileceğini ifade etti. Benzer bir örneğin Almanya’nın Köln kenti yakınlarında bulunduğu ve UNESCO Dünya Mirası listesinde yer aldığı hatırlatıldı.
Modern müze ihtiyacı
Trabzon’da yürütülen kazılarda çok sayıda nitelikli eserin gün yüzüne çıkarıldığını belirten Yavuz, bu eserlerin sergilenebileceği modern ve kapsamlı bir müze binasına ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Arkeolojik çalışmalar için daha fazla bütçe ayrılması gerektiğini vurgulayan Yavuz, kentin uluslararası turizmden daha fazla pay alabilmesi için kültürel mirasın korunmasının şart olduğunu sözlerine ekledi.