Bayram sürecinde günlük 2-2,5 litre su tüketimine dikkat edilmesi gerektiğini de kaydeden Kaya "Sindirimi desteklemek ve kilo kontrolünü sağlamak adına gün içerisinde kısa yürüyüşler yapılması faydalı olacaktır.

Aşırı et tüketimi ve yağlı beslenme; hazımsızlık, şişkinlik ve mide problemlerine neden olabilir. Önemli olan dengeli beslenmeyi sürdürebilmektir" ifadelerini kullandı.

Medical Park Karadeniz Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Tevfik Özlü, kruvaziyer gemisinde ortaya çıkan hanta virüsü vakalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Virüsün uzun yıllardır bilinen bir hastalık etkeni olduğunu belirten Özlü, mevcut tablonun endişe oluşturduğunu ancak yakın bir pandemi riskinin görülmediğini ifade etti.

Prof. Dr. Tevfik Özlü, "Hanta virüsler aslında eskiden beri bildiğimiz insanda hastalık yapan virüsler arasında yer alıyor ama şu anda bir gemide bu salgınının ortaya çıkması endişeye, korkuya ulaştı. Yakın pandemi oluşma ihtimali görülmüyor. Hanta virüsler Kovid gibi kolay bulaşan virüsler değil. Gemide hastalığa neden olan tipi insandan insana bulaşabiliyor ama çok kolay ve hızlı bulaşan bir virüs değil. Bu uzun süreli yakın temas ile bulaşıyor. Dolayısıyla burada hızlı yayılma ve replikasyon olmadığı sürece bir pandemiye dönüşme riski bence çok afaki olur. Dünya Sağlık Örgütü gibi örgütler yakın bir pandemi riski görmediklerini açıkladılar" dedi.

"Türkiye'de yıllardır tek tük vakalar görülüyordu"

Hanta virüslerinin zaman zaman lokal ve sınırlı salgınlara yol açtığını kaydeden Özlü, Türkiye'de de yıllardır tek tük vakaların görüldüğünü söyledi. Özlü, "Ancak zaman zaman böyle lokal, sınırlı ölçüde salgınlar bu hanta virüsler de görülüyor. Ülkemizde de yıllardır tek tük vakalar şeklinde görmeye devam ediyoruz. Daha çok bizde görülen böbrek yetmezliği ilerleyen ateşli kanama tablosuyla seyreden bir form ama şu anda gemide ortaya çıkan ateş ve ateşin ardından da akciğer yetmezliğini, ödemine ilerleyen form. Bu formun daha ölümcül olduğunu biliyoruz. Yüzde 50'ye kadar ölümcül olabiliyor" ifadelerini kullandı.

Şu ana kadar 11 vakanın tespit edildiğini belirten Özlü, karantina sürecinin titizlikle yürütülmesi gerektiğini vurguladı. Özlü, "Şuana kadar 11 vaka tespit edildi ama tahliye edilen yolcular arasında da karantina devam ediyor. Bu süreç içerisinde belki yeni vakalar da çıkabilecek. Bence çok panik yapılacak, abartılacak bir risk gibi görünmüyor ama mutlaka bu sürecin iyi üretilmesi lazım. Nitekim bu gemiden tahliye edilen yolcuların bir kısmının ülkelerine gönderilmesi sürecinde uçakla taşındığı ve bu uçakla taşınan yolcuların bazısında sonradan hastalık tablosunun geliştiği ortaya çıktı. Uçaktaki diğer yolculara acaba bu ulaştı mı diye bir telaş doğurdu. Şimdi uçaktaki yolculara ulaşıp onların takibini başlatmak gerekiyor" diye konuştu.

"Karantina süreçleri dikkatle takip edilmeli"

Türkiye'ye getirilen yolcuların karantina süreçlerinin dikkatle takip edilmesi gerektiğini kaydeden Özlü, "Onun için bu gemiden tahliye edilen ve ülkemizden getirilen yolcular var. Bunların karantina sürelerinin iyi yönetilmesi çok önemli. Uzun bir karantina dönemi var. 6 haftaya kadar uzuyor. Dolayısıyla bu insanlar ben iyiyim, bir hastalığım yok, şikayetim yok diye düşünebiliyorlar hatta test yapılıyor test negatif çıkıyor. Dolayısıyla ben de yok diye düşünebiliyorlar ama sonradan tekrar pozitife dönüşebilir. O açıdan karantina sürelerini çok dikkatli olması, dışarıya çıkmamaları, yakınlarıyla temas kurmamaları böyle bir sargının yayılmasını önlemek açısından odaklanılması gerekiyor" dedi.

"Norovirüs kaynaklı salgınlar da var"

Öte yandan kruvaziyer gemilerinde görülen bir diğer salgının ise norovirüs kaynaklı olduğu belirtildi. Prof. Dr. Tevfik Özlü, "Norovirüs salgını da yine bir kruvaziyer gemisinde ortaya çıktı. Bir kişinin hastalandığını ve bu gemiden tahliye edildiğini biliyoruz. Norovirüsler aslında çok sık gördüğümüz karşılaştığımız daha çok bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı gibi yakınmalara yol açan virüsler. Kolay bulaşır. Kirlenen el ve diğer çevre yüzeylerden, gıdalardan ulaşabilir. Norovirüs tek bir virüs değil grup bir virüs. Özellikle yaz döneminde seyahatler oluyor. Otellerde ve restoranda ortak açık büfe yemeklerde bulaşma riski yüksek. Genel hijyene dikkat edilmesi lazım. Bu tür virüslerde bizi koruyacak en önemli şey el hijyeni ve ortak kullanılan eşyaların iyi temizlenmesidir. Standart prosedürlere dikkat edilirse bir sorun olmayacaktır" ifadelerini kullandı.

"Spesifik bir ilaç veya aşısı yok"

Hanta virüsü ve norovirüse karşı spesifik bir ilaç ya da aşının bulunmadığını belirten Özlü, tedavide destekleyici yöntemlerin uygulandığını söyledi. Özlü, "Hanta virüs ve norovirüs için spesifik bir ilaç ya da aşı yok. Ama genel itibarıyla destek tedavileri uygulanır. Bulantı, kusma olduğu zaman onu yönetecek ilaçlar, sıvı dengesinin sağlanması, ateşin düşürülmesi, ağrının kesilmesi gibi tedaviler uygulanır. Ağır formlarda tabi daha ileri destekler uygulanacaktır. Hanta alta virüs içinde öyle yani çok özel bir tedavisi yok destek tedavisi uygulanır" dedi.

2040 sonrası için kritik senaryo

Uzmanlara göre Türkiye’yi bekleyen risk yalnızca kısa vadeli sıcaklık artışlarıyla sınırlı değil. Prof. Dr. Murat Türkeş, yağış rejimindeki değişim ve artan buharlaşmanın uzun vadede ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtti.

Yapılan değerlendirmelere göre 2040 sonrasında, bugün Türkiye’de görülmeyen “tam kurak” iklim koşullarının ortaya çıkma ihtimali bulunuyor. Bu durum, bazı bölgelerde çöl benzeri alanların genişlemesi anlamına geliyor.

Güneyden gelen çöl etkisi

Uzmanlara göre riskli bölgelerin başında Türkiye’nin güney ve iç kesimleri geliyor. Mevcut iklim koşullarının değişmesi halinde, bugün Suriye’nin kuzeyinde görülen kurak ve çöl benzeri yapıların Türkiye’ye doğru yayılabileceği ifade ediliyor.

Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde özellikle Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu ve Konya Havzası gibi tarım açısından kritik bölgelerde ciddi su ve gıda sorunları yaşanabileceği vurgulanıyor.

Bu yaz rekor sıcaklıklar görülebilir

El Niño etkisiyle birlikte bu yıl da sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkması bekleniyor.

Prof. Dr. Murat Türkeş, özellikle İç Anadolu, Güneydoğu ve Ege’nin bazı kesimlerinde yeni sıcaklık rekorlarının kırılabileceğini belirtiyor. Son yıllarda Kuzey Afrika’dan gelen sıcak hava dalgalarının etkisinin artması da bu riski güçlendiriyor.

Kuraklık ve yangın riski büyüyor

Artan sıcaklıklar yalnızca bunaltıcı havalar anlamına gelmiyor. Uzmanlara göre yaz kuraklığı derinleşirken orman yangınlarının sıklığı ve şiddeti de artıyor.

Su kaynakları üzerindeki baskının artması, tarımsal üretimi doğrudan etkilerken, uzun süreli kuraklık sulama krizlerini de beraberinde getirebilir.

Karadeniz’de afetler neden arttı?

İklim değişikliğinin bir diğer yüzü ise ani ve şiddetli yağışlar. Özellikle Karadeniz Bölgesi’nde son yıllarda sel, taşkın ve heyelan olaylarında ciddi artış yaşanıyor.

Karadeniz Teknik Üniversitesi’nden Doç. Dr. Oğuz Kurdoğlu, son 15 yılda meteorolojik afetlerin yaklaşık üç kat arttığını belirtiyor. Bu afetlerin önemli bir kısmı Karadeniz’de meydana geliyor.

“Doğaya karşı değil, doğayla birlikte”

Doç. Dr. Oğuz Kurdoğlu, özellikle yanlış yapılaşma ve doğaya müdahalenin riskleri artırdığına dikkat çekiyor.

Yol çalışmaları ve kontrolsüz müdahalelerin suyun akışını hızlandırarak heyelan ve sel riskini büyüttüğünü belirten Kurdoğlu, doğal kaynak yönetiminde ekolojik dengeye uygun adımlar atılması gerektiğini vurguluyor.