Bilim ve teknolojiye ilgi duyan 158 takımın yarıştığı festivalde, insansız hava, kara ve deniz araçlarının yanı sıra hayatta kalma projeleri de sergilendi. İl Müdürü Hasan Uygun, farklı kategorilerde dereceye giren takımlara ödüllerini takdim etti.

AKSA Enerji bünyesinde faaliyetlerini sürdüren Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. (Çoruh EDAŞ) elektrik arıza ekipleri, il genelinde yaşanan yoğun kar yağışına rağmen özellikle kırsal alanda zor şartlarda hizmet veriyor. Ekipler, son olarak Mersivan Atabarı Kayak Merkezi’nde meydana gelen elektrik kesintisini başarıyla giderdi.

Çoruh EDAŞ’a bağlı ekipler, ilk olarak dron teknolojisini kullanarak arızanın yerini belirledi. Kar kalınlığının yarım metreyi bulduğu bölgede, ekipler zorlu arazi koşullarına rağmen kısa sürede arızalı direğe ulaşarak onarım çalışmalarına başladı. Güvenlik önlemlerini eksiksiz alan personel, kesintiyi hızla gidererek bölgeye yeniden enerji sağladı.

"Her koşulda sahadayız"

Çalışmalar hakkında bilgi veren Çoruh EDAŞ Artvin İl Müdürü Nedim Selçuker, bölgenin coğrafi zorluklarına rağmen vatandaşlara kesintisiz enerji sağlamayı hedeflediklerini söyledi. Selçuker, “Kar yüksekliğinin 150 santimetreye ulaştığı Kafkasör Yaylası’ndaki arızayı çözmek için tüm ekiplerimizle sahadaydık. Dron ile arıza tespiti yaparak süreci hızlandırdık ve ekiplerimiz kısa sürede sorunu giderdi. Çığ, heyelan ve taş düşmesi gibi doğal risklere rağmen 7/24 hizmet vermeye devam ediyoruz” dedi.

Arıza ekip personeli Uğur Ahlaoğlu ise, yaptıkları çalışma ile ilgili, "14 yıldır bu işi yapıyorum. Bu yıl kar yağışı oldukça yoğun. Kafkasör bölgesindeki arızayı tespit etmek için dron kullandık ve ekip arkadaşlarımızla müdahalemizi gerçekleştirdik. Yoğun kar ve zorlu araziye rağmen, vatandaşlarımızın enerji ihtiyacını karşılamak için elimizden geleni yapıyoruz” diye konuştu.

Türkiye’nin en zorlu coğrafyalarından birinde hizmet veriyorlar

Türkiye’nin en zorlu coğrafyalarından birinde 7/24 hizmet veren Çoruh EDAŞ ekipleri, 29 bin 551 kilometrekarelik hizmet bölgesinde 64 bin 403 kilometre hat uzunluğunda, 13 bin 363 trafo ile 2 milyon kişiye kesintisiz hizmet veriyor. 7 bin 393 kilometre alanıyla zorlu yolları aşan Çoruh EDAŞ Artvin İl Müdürlüğü 141 bin 766 abonesine elektrik arzı ulaştırmada engel tanımıyor.

Çoruh EDAŞ, Artvin’in en zorlu noktalarında bile teknolojiyi ve insan gücünü birleştirerek halkın günlük yaşamını kolaylaştırmaya devam ediyor. Elektrik arıza ekiplerinin bu özverili mücadelesi, kış aylarında dahi kesintisiz enerji hizmetinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor.

KTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü, Yapı Sağlığı İzleme Laboratuvarında yapılan “Yeni nesil ve Milli ahşap yapılarda deprem testi deneyi” etkinliğine Trabzon Valisi Aziz Yıldırım, Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç, KTÜ Rektörü Prof. Dr. Hamdullah Çuvalcı, çalışmada yer alan öğretim görevlileri ve öğrenciler katıldı.

KTÜ Deprem ve Yapı Sağlığı Uygulama ve Araştırma Merkezi (DE-YAS) Müdürü Prof. Dr. Ahmet Can Altunışık, deneylerde 1990 yılından günümüze kadar meydana gelmiş depremlerin deprem ivme kayıtlarını uyguladıklarını belirterek, "2023 Kahramanmaraş depremlerinden sonra ülkemizde betonarme binalara alternatif yenilikçi yapı teknolojilerin geliştirilmesi ve ülkemize kazandırılması konusunda çok önemli girişimler olduğunu belirterek, “Çok önemli bir deney. 2023 Kahramanmaraş depremlerinden sonra artık ülkemizde betonarme binalara alternatif yenilikçi yapı teknolojilerin geliştirilmesi ve ülkemize kazandırılması konusunda Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımızın çok önemli girişimleri var. Biz de bu girişimlerin içerisinde yer alan teknik ekipte yer alıyoruz. Şu anda Türkiye’de betonarme yapılara ilave olarak yığma yapılar çelik yapılar hafif çelik yapılar prefabrik yapıların yanında ahşap yapılarında ülkemizde yeni bir sektör olması gerektiğini ahşap yapılarla depreme dayanıklı bina yapabileceğimizi daha önce bakanlıklara birçok raporumuzda sunmuştuk. Burada da bin bir projemiz kapsamında TÜBİTAK projemiz kapsamında bu hedefimize ulaşmanın son noktası olan sarsma masası deneylerini yaptık. Gerçekleştirmiş olduğumuz deneylerde 1990 yılından günümüze kadar meydana gelmiş Erzincan, Kocaeli, Van, İzmir, Elazığ, Malatya depremi gibi depremlerin deprem ivme kayıtlarını uyguladık. Buna ilave olarak ta Kahramanmaraş depremlerinde meydana gelmiş ve neredeyse 1.0g’e yaklaşan ivmeleri de en son noktada uygulayabildik. Gördük ki binamızın, ahşap yapımızın taşıyıcı sistem elemanlarında herhangi bir hasar oluşmuyor ve hasarlar daha çok bağlantı noktalarında ve yapının temel bölgelerinde bağlantılarında oluşuyor. Bu bizim için aslında rüya literatürüne uygun olan ve bizim de projemizde hedeflediğimiz bir nokta. Bu anlamda çok mutluyuz. Umuyorum ahşap yapılar ülkemizin bundan sonraki geleceğinde yeni yapı teknolojileri olarak yerini alır” dedi.

Türkiye’de ilk kez uygulanıyor

KTÜ Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof.Dr. Cenk Demirkır da dünyada yaygın olarak kullanılan yüksek katlı ahşap yapıların ülkemizde de yerli ve milli olarak üretilecek bir çalışmayı ortaya koymaya planladıklarını kaydederek, “Türkiye’de ilk kez uygulanıyor. TÜBİTAK destekli bir araştırma projesi. Bu araştırma projesi kapsamında dünyada yaygın olarak kullanılan yüksek katlı ahşap yapıların ülkemizde de yerli ve milli olarak üretilecek malzemeleriyle birlikte yüksek katlı yapılara uygun bir şekilde üretilebileceğini göstereceğimiz bir çalışma ortaya koymaya planladık. Araştırmamızın neticesinde yerli ve milli olarak üretilen yapısal ahşap malzemenin Türkiye şartlarında depreme dayanıklı yüksek katlı yapılarda kullanılabileceğini TÜBİTAK destekli proje kapsamında sonuçlanmasıyla birlikte ortaya koymuş olduk. Bu hem Türkiye için bir ilk hem de betonarme ile alakalı olarak artık sürekli beton sektörüne alternatif olarak aranan bir dönemde artık yeni alternatif malzemelerin hangileri olabileceği konusunda bir takım çalışmalarla birlikte ahşabın bunlar içerisinde en önemli alternatif olacağını ve ülkemizde de kullanımıyla birlikte ye yaygınlaşmasını ve farkındalığın artmasını önemsiyoruz” diye konuştu.

Artvin Çoruh Üniversitesi (AÇÜ), tıbbi ve aromatik bitkiler alanında son üç yılda yoğun çalışmalar yürüterek, bu alanda yeni bir projeye daha imza attı. Artvin Çoruh Üniversitesi Seyitler Yerleşkesi’nde kurulan bitki işleme tesisi ile tıbbi ve aromatik bitkilerin katma değeri yüksek ürünler haline getirilmesi amaçlanıyor. Bitki işleme tesisiyle tıbbi ve aromatik bitkilerin yağları, ekstreleri ve kuru ekstreleri çıkarılarak, Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu kozmetik, takviye gıda ve ilaç yapımındaki ekstre ihtiyacını karşılamak ve yurt dışına bağımlılığı azaltmak hedefleniyor. Türkiye’ye kazandırılan günlük 500 litre katı ve 300 litre sıvı ekstre işleyecek kapasiteye sahip tesisle katma değeri yüksek ürünler elde edilecek.

Artvin Çoruh Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Sıtkı Bilgin gazetecilere yaptığı açıklamada, "Artvin Çoruh Üniversitesi özellikle son 3 yılda tıbbi ve aromatik bitkiler alanında çok yoğun çalışmalar ortaya koydu. Çalışmalarımıza bir yenisini daha ekledik" dedi. Bilgin ayrıca, "Tıbbi ve aromatik bitkiler alanında bir enstitü kurduk. Türkiye’nin ilk tıbbi aromatik dergisini kurduk ve bugün de tıbbi ve aromatik bitkilerle ilgili Türkiye’nin en önemli tesislerinden birini açıyoruz. Bu tesisimizde günlük 500 kiloya yakın bitki ekstraksiyonu yapma imkânımız olacak" diye konuştu.

Profesyonel bir tesis

Proje Danışmanı Prof. Dr. Mükerrem Şahin ise, "Artvin’de bu tesisi profesyonel bir amaçla kurduk ve ürün üretmeye başladık. Artvin’in çok değerli endemik bitkileri var. Bu bitkilerin toplanması, kurutulması ve endüstriyel olarak işlenmesi ile nihai ürünlere dönüştürülmesi sürecini gerçekleştiriyoruz. Üniversite olarak bu sürecin her aşamasını üstleniyoruz. Bu tesiste bitkilerin yağları, buhar distilasyonu yağları, bitki ekstreleri, alkol ekspresyonu ve vakum altı distilasyon sistemi yağları üretiliyor. Ayrıca zeytin yaprağı gibi bitkilerin kuru ekstreleri de işlenebiliyor. 500 litre katı ve 300 litre sıvı ekstre kapasitesine sahip olan bu büyük tesis Türkiye’ye kazandırıldı" dedi.

Yurtdışına bağımlılık azalacak

Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özgür Eminağaoğlu, "Şöyle düşünün, Türkiye’de şu an birçok bitkinin ekstresi yurtdışından satın alınmakta. Bu tesis sayesinde Türkiye’nin yurtdışına ekstre noktasında duyduğu ihtiyaç ortadan kalkacak. Türkiye’de yaklaşık bin 400 tıbbi aromatik bitki var ve bunların 850’si ilimizde doğal olarak yayılış göstermekte. Biz, bölgedeki birçok bitkinin ekstresini üreten bir üniversite olacağız ve Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu kozmetik, takviye gıda veya ilaç yapımındaki ekstre ihtiyacını karşılayan nadir üniversitelerden biri konumuna geleceğiz" şeklinde konuştu.

İstanbul’da yaşayan Rizeli Bayram Kar, çay kesmek için yaz döneminde köyüne geliyor. Her çay kesimi yapmak için Rize’ye geldiğinde köyünde bulunan dik rampaların bulunması ve kendi araçlarıyla çayları taşımanın daha masraflı olması üzerine bir araç yapmaya karar verdi. Merkez’e bağlı Ketenli köyünde ki atölyesinde çalışmalara başlayan Kar, bir süre sonra tamamen masrafsız ve kolay bir şekilde çay taşımanın yapılması için dorsesi olan bir araç tasarladı. Elinde bulunan malzemeleri kullanarak hiçbir ustadan yardım almadan bir elektrikli araç yaptı. Yaptığı elektrikli araç sayesinde çay kesme zamanlarını tamamen masrafsız hale getirdi. Yaptığı araçla birlikte köyde tur atan Kar, köylünün de gözdesi oldu. Arkasında ki yük bölümü sayesinde çay bohçalarının da taşınması kolay hale gelince köylü, kendisine de böyle bir araç yapılması için Kar’dan istekte bulunmaya başladı. Bir uygulama da kodlayan Kar, aracının ne kadar şarjının kalıp kalmadığını da telefon üzerinden öğrenebiliyor. Yaptığı aracın ismini de Rize yöresinde kelebeğe söylenen ‘Fafatuka’ koydu.

“En güzel özelliği masrafsız olması”

Köyünde çay taşımayı tamamen masrafsız hale getirdiğini belirten Bayram Kar, “Köylerde çayları taşımak cidden çok büyük bir problem. Yollar çok eğimli ve kötü. Araçlar çok maliyetli. Dolayısıyla elimde olan malzemeleri değerlendirerek yük taşımak için bir araç yaptım. Elimde malzeme vardı. Yeteneğimde var. Böyle bir araba tasarlamayı düşündüm ve yaptım. Çok da güzel oldu. Yüzde 70 eğimli rampalardan 300-400 kiloluk bir yükle rahat bir şekilde çıkabiliyorum. Bizim aşağıda bir yolumuz var. O yol çok eğimli. Yorgun olduğunda çok zorlanıyorsun. Bu arabayla çok kolay oluyor. İndim eşimle beraber çayımı topladım. Yükümü koydum arkasına çıktım yukarıya kadar. Bu araç elektrikli. Bu sayede benzin derdi olmuyor. Fişe takıp iki saatte şarj edebiliyorsunuz. 5 kilowattlık bir motora sahip. Gayet de güzel oldu. Tamamen masrafsız olsun diyorsak. Evin üzerine iki tane güneş enerji sistemi koyabiliriz. En güzel özelliği masrafsız olması. Motor bakımı yok. Köyümüzde yaşlılar da var. Bu aracı kullanmak çok basit. Herkes kullanabilir. 70 yaşındaki biri bile çok rahatlıkla kullanabilir. Şu anda baya bir talep var. Şu anda liste yapma durumu var. Allah’ın izniyle daha güçlüsünü yapacağız. İsmini ’Fafatuka’ koyduk. Karadeniz yöresine ait bir kelebek ismidir” ifadelerini kullandı.

“Bu köy için bulunmaz bir Hint kumaşı”

Dik rampaları zorlanmadan aracın çıktığını ifade eden İrfan Kar, “Araç köy için çok ideal. Özellikle dik rampalar için çok ideal. Yakıt gideri yok. Sadece elektrik gideri olan bir araç. Gayet güzel bir araç oldu. Herkesin de ilgisini çekiyor. Bu köy için bulunmaz bir Hint kumaşı” şeklinde konuştu.

Gümüşhane Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü’nde görevli Dr. Öğr. Üyesi Selahattin Budak, Öğr. Gör. Yusuf Yakut ve Öğr. Gör. Harun Çolak tarafından hazırlanan, ‘Muslukta İstenilen Su Sıcaklığı Elde Edilene Kadar Boşa Akacak Soğuk Suyu Tekrar Şebekeye Tekrar Kazandıran Sistem’ olarak adlandırılan buluş ile birlikte evlerde su tasarrufunu artırmayı hedefliyor.

Evlerde bulunan kombilere entegre edilerek çalışacak sistemde, su ısınana kadar geçen sürede akan soğuk su bir haznenin içinde korunarak, ortalama sıcaklığa ulaştıktan sonra şebeke sistemine dahil edilecek.

Bu buluşun fiziki olarak ortaya çıkarılması için çalışmaya hazır olduklarını söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Selahattin Budak bu noktalardaki su kaybını tamamen ortadan kaldırmayı hedeflediklerini ifade etti.

“Herkesin evine girebilecek ve su tasarrufu sağlayabilecek bir buluş”

Projenin çalışma detaylarından bahseden ve bu yönüyle her evde kolaylıkla kullanılabileceğini aktaran Dr. Öğr. Üyesi Selahattin Budak, “Bizim patentini aldığımız proje herkesin evinde uygulayabileceği bir yöntem. Buradaki amacımız banyoda, mutfakta sıcak su kullanılırken suyun ısınmasına kadar geçen zamandaki su kaybını en aza indirmek. Bizim patentini almış olduğumuz projede şebekeden alınan suyun ısınana kadar tekrar geri dönüşümle hazne içerisinde kalmasını ve ısındıktan sonra tekrar şebekeye gönderilmesini sağlıyor. Özellikle banyoda su açıldığında en az bir kova su boşa gidiyor. Bizim amacımız buradaki kaybı tamamen ortadan kaldırmak veya en aza indirmek. Bir kova 30 litre olsa, haftada 3 gün banyo yapılsa 100 litre, 10 katlı bir binada bunun olduğunu düşünün neredeyse bin litre su kaybını önleyebiliriz. Biz bu patenti aldık bize teklif gelirse öncelik olarak ülkemiz için bunu ekonomiye kazandıracağız. Biz bu sistemde kombiye herhangi bir şey takmadan, suyun çıkış bölgesine bu sistemi kuruyoruz. Burada suyun belirli bir dereceye kadar ısınana kadar o soğuk suyun sıcak su sitemine girmesine izin vermiyoruz. Su ısındıktan sonra şebekeye iletilmiş oluyor” dedi.