Türkiye, son iki hafta içinde aynı bölgeden ateşlenen ve Türk hava sahasına yöneldiği değerlendirilen füzeler nedeniyle İran yönetimine en üst düzeyde uyarıda bulundu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın talebi üzerine gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde Türkiye’nin tarafı olmadığı bir çatışmanın olumsuz etkilerini yaşadığını belirtti. Erdoğan, hangi gerekçeyle olursa olsun Türkiye’nin hava sahasının ihlal edilmesinin kabul edilemeyeceğini ifade ederek, Ankara’nın bu konuda gerekli tüm önlemleri almaya devam edeceğini dile getirdi.
Konuya ilişkin diplomatik temaslar Dışişleri Bakanlığı düzeyinde de sürdürüldü. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile yaptığı görüşmede, bölgedeki gerilimi artırabilecek adımlardan kaçınılması gerektiği vurgulandı. İranlı Bakan Arakçi ise Türk hava sahasına yöneldiği belirtilen füzelerin İran tarafından ateşlenmediğini savundu.
Füzelerin çıkış noktası Tahran’ın doğusu
Güvenlik kaynaklarından edinilen bilgilere göre, son olarak tespit edilen ikinci füzenin de ilkiyle aynı menzile sahip olduğu ve her iki füzenin de Tahran’ın doğusunda bulunan bir bölgeden ateşlendiği değerlendiriliyor. Füzenin menzilinin yaklaşık 1.200 kilometre olduğu ifade edilirken, ikinci füzenin de Doğu Akdeniz’de NATO görevinde bulunan ABD’ye ait bir gemiden fırlatılan önleme sistemiyle havada etkisiz hale getirildiği bildirildi.
Kaynaklar, yaşanan durumun İran’ın savunma mimarisinde yer alan “mozaik savunma” modelinden kaynaklanmış olabileceğine işaret ediyor. Buna göre ülke savunmasının farklı bölgesel komuta yapıları üzerinden yürütüldüğü ve merkezi sistemde yaşanan aksaklıkların ardından daha önce verilen talimatların otomatik olarak uygulanmaya devam edebildiği belirtiliyor. Bu nedenle bazı bölgesel komutanlıkların eski talimatlar doğrultusunda hareket etmiş olabileceği üzerinde duruluyor.
Ankara temkinli: amaç gerilimin büyümemesi
Ankara yönetimi ise İran’dan gelen açıklamalara mevcut bölgesel gerilim nedeniyle temkinli yaklaşıyor. Güvenlik kaynakları, Türkiye’nin herhangi bir provokasyona kapılmadan krizin büyümemesi için diplomatik çabalarını sürdürdüğünü belirtiyor.
Türkiye’nin önceliğinin savaşın bölgeye yayılmaması ve yeni cephelerin açılmaması olduğuna dikkat çekilirken, bu kapsamda bölge ülkeleri ve Azerbaycan ile temasların sürdüğü ifade ediliyor.
Olası bir üçüncü füze senaryosuna ilişkin değerlendirmelerde de Türkiye’nin savaşa sürüklenebileceği hiçbir gelişmenin içinde yer almak istemediği vurgulanıyor. Ankara’nın sağduyulu bir tutumla hareket etmeyi sürdürürken aynı zamanda caydırıcılık kapasitesini de koruduğu belirtiliyor.
Öte yandan güvenlik kaynakları, İran içindeki bazı grupların dış aktörler tarafından kullanılmasına yönelik girişimlerin de yakından takip edildiğini kaydederek, geçmiş tecrübeler nedeniyle bu tür oluşumların başka ülkelerin operasyonlarında araç haline gelmekten kaçındıklarını ifade ediyor.