Serbest piyasada tombul fındık fiyatı 150 lira seviyesine kadar geriledi. Fiyatlardaki düşüş, özellikle Trabzonlu üreticiler açısından ciddi endişeye neden oldu. Sektör temsilcileri, ihracattaki zayıf seyir, Avrupa pazarındaki stok fazlalığı, ürün kalitesindeki düşüş ve artan maliyetlerin fındık fiyatları üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti.
''BEDELİNİ HEM ÜRETİCİ HEM DE ESNAF ÇEKİYOR''
Fındık piyasasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Fındk Üreticisi Murat Kılıç, serbest piyasada tombul fındık fiyatının 150 lira seviyesinde olduğunu belirterek, düşüşün temel nedenlerinden birinin ihracatın beklenenin çok altında gerçekleşmesi olduğunu söyledi.
Kılıç, “Düşüşün arkasındaki ana temel problem, ihracatımızın düşünülenden çok az seviyede gerçekleşmesi oldu. Bunun nedeni ayrı bir konu. İhracatçılarımızın bir kısmının iç piyasada fiyatları olması gerekenden çok daha kısa sürede yükseltmesi, Avrupa’daki alıcıların ellerindeki stokların beklenen seviyenin üzerinde olmasıyla birleşince fındığa talep azaldı. Bunun bedelini şu anda hem ihracatçı hem üretici hem de esnaf çekiyor” dedi.
Üreticinin elinde hâlâ fındık bulunduğunu ifade eden Kılıç, fiyat beklentisi nedeniyle üreticinin ürününü satmadığını, ancak fiyatların 150 lira seviyesine inmesiyle birlikte satışın cazibesini kaybettiğini kaydetti.
Kılıç, “Beklenti oluşan piyasada üretici her zaman elinde fındık tutmuştur. Fiyat beklentisi karşılık görmeyince üretici biraz daha bekleyeyim düşüncesiyle ürününü elinde tuttu. Şu anda da önemli bir kısmının elinde fındık var. Bu fiyat koşullarında satmasının çok da bir anlamı kalmadı. Fiyatlar 150 lira gibi dip seviyelere kadar indi. Haliyle üretici de ürünü yeni sezona bekletmek zorunda kalıyor” ifadelerini kullandı.
Son yıllarda fındıkta kalite ve randıman sorunlarının arttığına dikkat çeken Kılıç, külleme hastalığı ve kahverengi kokarcanın piyasayı olumsuz etkilediğini söyledi. Üreticinin bahçe bakımına her dönemde aynı hassasiyeti göstermesi gerektiğini belirten Kılıç, fiyat iyi olduğunda bahçeye bakıp, fiyat düştüğünde bakımı ihmal etmenin yanlış olduğunu dile getirdi.
Kılıç, geçen sezon için 200-250 lira bandının ihracat açısından çalışabilir bir seviye olduğunu belirterek, “Fiyatlar kendi akışına bırakılsaydı 200-250 lira bandında önemli miktarda fındık piyasaya inerdi. Ancak bu bandın kısa sürede yukarı kırılması ihracatın da önünü tıkadı” dedi.
Yeni sezon için beklentisini de paylaşan Kılıç, Toprak Mahsulleri Ofisinin açıklayacağı fiyat ve alım politikasının kritik önemde olduğunu söyledi. Kılıç, “Yeni sezon için 250-300 lira bandında bir ofis fiyatı beklentisi var. Ancak önemli olan sadece fiyat açıklamak değil, o fiyattan ürün alabilmektir. Üretici TMO’ya gittiğinde ürününü zorlanmadan verebilmeli. Bu yıl sadece fiyat vermek yetmeyecek. Devletin alımda güçlü şekilde devreye girmesi gerekiyor” diye konuştu.
Trabzonlu üreticinin maliyetlerinin yüksek olduğuna dikkat çeken Kılıç, 200 lira ve altındaki fiyatların üretici için ciddi mağduriyet oluşturacağını ifade etti. Kılıç, “Belki batıdaki üretici için 200 lira kurtarıcı olabilir ama Trabzonlu üreticiyi kurtarmaz. Yevmiye maliyetimiz çok fazla. Bu nedenle devletimizin bu yıl daha hassas davranması gerekiyor” dedi.
''250-260 LİRA BANDINDA BİR FİYATIN AÇIKLANMASINI BEKLİYORUZ''
Fındık piyasasına ilişkin konuşan Fındık Üreticisi Yunus Kılıç da serbest piyasada fiyatların 150 lira seviyesinde olduğunu belirtti. Fiyat düşüşünü talep azlığı ve ihracattaki gerilemeyle ilişkilendiren Kılıç, “İhracat çok zayıf gitti. Bir önceki yıllara göre ciddi gerileme oldu. Bu nedenle fiyatlar da buralara kadar indi” dedi.
Üreticinin elinde hâlâ fındık bulunduğunu söyleyen Yunus Kılıç, kalite ve randıman kaybının her geçen yıl arttığını ifade etti. Kılıç, “İklim şartları, kokarca, küf ve hastalıklar nedeniyle hem randımanda hem de kalitede düşüş var” diye konuştu.
Yeni sezon için beklentisini paylaşan Kılıç, devletin açıklayacağı fiyatın 250-260 lira seviyelerinde olabileceğini belirterek, serbest piyasanın ise 210-220 lira seviyelerinde başlayabileceğini söyledi. Kılıç, “Sonrasında tamamen ihracata bağlı bir süreç olacak. Beklentim 250-260 lira bandında bir fiyat açıklanması yönünde” dedi.
''FINDIK İÇ PİYASADA HAK ETTİĞİ DEĞERİ BULAMADI''
Fındık Üreticisi Cemil Aydoğdu ise fındık fiyatlarının 50 randıman üzerinden 150 lira bandında olduğunu belirtti. İhracat rakamlarının son yılların en düşük seviyelerine gerilediğini ifade eden Aydoğdu, ürün kalitesindeki düşüşün ihracatı olumsuz etkilediğini söyledi.
Aydoğdu, “Fındığın kalitesiz ve randımansız oluşu ihracatı olumsuz yönde etkiledi. Bu nedenle fındığın tamamen iç piyasaya kaldığını düşünüyoruz. İç piyasada da hak ettiği değeri bulamadı. Fiyatların bu seviyeye gelmesinin nedenlerinden biri de bu” dedi.
Üreticinin elinde önemli miktarda fındık bulunduğunu belirten Aydoğdu, birçok üreticinin 400 lira bandını beklediğini ancak fiyatların 330 liradan geri dönmesi nedeniyle satış yapamadığını söyledi.
Fındıkta bakım sorununa da değinen Aydoğdu, genç neslin fındık bahçelerine eski kuşaklar kadar önem vermediğini belirtti. Bahçelerin miras yoluyla bölündüğünü ve küçüldüğünü ifade eden Aydoğdu, “Bahçeler küçüldükçe üretici bakım yapsam ne olur, yapmasam ne olur düşüncesine kapılıyor. Buna bir de kokarca zararlısı eklenince kalite ve randıman ciddi şekilde düşüyor” diye konuştu.
Artan maliyetlere dikkat çeken Aydoğdu, gübre, ilaç, işçilik ve mazot fiyatlarındaki yükselişe rağmen fındık fiyatının üreticinin beklentisini karşılamadığını ifade etti.
Aydoğdu, “Bugünkü fiyat iki sene önceki fiyatın bile altında. Gübreye, ilaca, işçiliğe ve mazota gelen zamlar fındık fiyatında karşılığını bulmadı. Fındık fiyatı 250 liranın üzerinde olmadığı sürece bakım oranları da düşecektir. 300 liraya yakın bir fiyat olması gerekiyor ki insanlar fındığa daha fazla bakım yapsın” dedi.
Mevcut fiyatlarla üreticinin işçi tutarak fındık toplamakta zorlanacağını belirten Aydoğdu, TMO’nun ağustos ayında açıklayacağı fiyatın belirleyici olacağını söyledi. Aydoğdu, “Eğer çaya verilen yüzde 40 oranındaki artış fındığa da uygulanırsa 250-260 lira bandında bir fiyat açıklanabilir. Bu rakam mevcut fiyata göre iyi olsa da fındığın tam karşılığı değildir” ifadelerini kullandı.
Sektör temsilcilerine göre yeni sezonda fındık piyasasının yönünü TMO’nun açıklayacağı fiyat kadar, açıklanan fiyattan yapılacak alım miktarı da belirleyecek. Özellikle Trabzonlu üreticiler için yüksek işçilik ve bakım maliyetleri nedeniyle 200 lira ve altındaki fiyatların ciddi mağduriyet oluşturabileceği ifade ediliyor.
